ޢަރަފާތްދުވަހުގެ މަޒިއްޔާތަކުގެ ތެރެއިން ...

މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ. وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ الْأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ. نَبِيِّنَا وَحَبِيْبِنَا وَقُدْوَتِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْمِ الِّدْينِ. أَمَّا بَعْدُ
1. އެއްދުވަހަކު ޔަހޫދީންގެ މީހަކު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲޢަންހަށް ބުންޏެވެ. އޭ އަމީރުލްމުއުމިނީންއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބާވައިލެއްވުނު ނަމަ، އެއާޔަތް ބާވައިލެއްވުނު ދުވަސް އަޅުގަނޑުމެން ޢީދެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަނގަކުރާނޭފަދަ ޢާޔަތެއް މުސްލިމުން އެބައިމީހުންގެ ފޮތުން ކިޔަވަމުންދެއެވެ. ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲޢަންހު ދެންނެވިއެވެ. އެއީ ކޮން އާޔަތެއްހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބުގައި، الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا (سورة المائدة :3) " މިއަދު ތިޔަބައިމީހުންގެ ދީން ތިޔަބައިމީހުންނަށް، ތިމަންއިލާހު ފުރިހަމަކޮށްދެއްވަވައިފީމެވެ. އަދި ތިމަންއިލާހުގެ ނިޢުމަތް، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ތިމަންއިލާހު ފުރިހަމަކޮށްދެއްވަވައިފީމެވެ. އަދި އިސްލާމްދީން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދީނެއްކަމުގައި ތިމަން އިލާހު ރުހިވޮޑިގެންފީމެވެ." މި އާޔަތް ކިޔެވިއެވެ. އެހިނދު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. ﷲގެ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ މައްޗަށް ތި އާޔަތް ބާވައިލެއްވުނު ދުވަހާއި ތަންވެސް އަހަރެމެންނަށް އެނގެއެވެ. އެއީ ހުކުރުދުވަހެއްގައި އެކަލޭގެފާނު ޢަރަފާތުގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ. (ޞަޙީހުލް ބުޚާރީ ވަ ޞަޙީހު މުސްލިމް)

2. ޢާއިޝާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވެވިއެވެ. مَا مِنْ يَوْمٍ أَكْثَرَ مِنْ أَنْ يُعْتِقَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيْهِ عَبْداً مِنْ النَّارِ ، مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ....( ޞަޙީހު މުސްލިމު) "ޢަރަފާތްދުވަހަށް ވުރެ ގިނައިން ﷲތަޢާލާ، އަޅުތަކުން ނަރަކައިން މިންޖުކުރައްވަވާ ދުވަހެއްނުވެއެވެ."
3. ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޢްމަރު ރަޟިޔަﷲއަންހުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވެވިއެވެ. الحَجُّ عَرَفَةٌ (ސުނަން ތިރްމިޒީ) "ޙައްޖަކީ ޢަރަފާތެވެ." (މާނައަކީ ޢަރަފާތްދުވަސް ނުލިބޭ މީހަކަށް ޙައްޖެއް ނުވެއެވެ.)
4. އަބޫ ޤަތާދާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ރޯދައާއި ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި ސުވާލުކުރެވުމުން އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވެވިއެވެ. يُكَفِّرُ السَّنَةَ المَاضِيَةَ وَالبَاقِيَةَ (ޞަޙީހް މުސްލިމް) " ފާއިތުވި އަހަރުގެ ފާފައާއި ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ފޮހެ ދެއެވެ."
_______________________________________________
ސަމާލުކަމަށް: މިއަހަރު(1430ހ.)ގެ ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ 26 ނޮވެމްބަރު 2009 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހެވެ. ވީމާ ޢަރަފާތްދުވަހު ރޯދަ ހިއްޕެވުމަށް ސަމާލުކަން ދެއްވަވާށެވެ. އަދި އެހެން އަޚުންނާއި އުޚްތުންނަށްވެސް މި ފުރުސަތު ނަންގަވާނުލެއްވެވުމަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވެލައްވަވާށެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

މުސްލިމުންގެ ހައިބަތު

މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ. وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ الْأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ. نَبِيِّنَا وَحَبِيْبِنَا وَقُدْوَتِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْمِ الِّدْينِ. أَمَّا بَعْدُ
މުސްލިމުން އެއްޚިލާފަތެއްގެ ދަށުގައި އުޅުނު ދުވަސްވަރެވެ. މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާ މުޢުތަޞިމް އާދައިގެ މަތިން އޭނާގެ މަޖިލީހުގައި، މުސްތަޝާރުންނާއި ވާހަކަ ދައްކަވަން ހުންނެވި ވަގުތެކެވެ. ކުއްލިއަކަށް މަޖިލީހުގައި ތިބި އެންމެންގެ ލޯތައް ހުއްޓުނީ އޭޝިޔާއިން އައި މީހަކާ ދިމާލަށެވެ. ޚަލީފާއަށް ސަލާމްގޮވުމަށްފަހު، އޭނާ ބުންޏެވެ. " އޭ މުއުމިނުންގެ އަމީރެވެ. އަޅުގަނޑު މި އައީ ޢައްމޫރިއްޔާއިންނެވެ. އެތަނުގެ ބާޒާރުން އަޅުގަނޑަށް މުސްލިމު އަންހެނަކު ފެނުނެވެ. އެއަންހެންމިހާ ރޫމީންގެ މީހެއްގެ އަތުން އެއްޗެއް ގަތުމަށްޓަކައި އޭނައާއި ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް ރޫމީކަލޭގެ، އެ އަންހެންމީހާގެ ވާހަކައަށް އެހާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދީ އެއްޗިހި ގޮވަންފެށިއެވެ. އެއަންހެން މީހާވެސް އޭނާ ގޮވަމުންދިޔަ އެއްޗިއްސަށް ޖަވާބު ދެމުން ދިޔައެވެ. ދެން އެ ރޫމީކަލޭގެ، އެއަންހެންމީހާގެ ކޯތާފަތްމަތީ، ދަތްތައްވެސް ބިންދައިގެންދާފަދަ އެތިފަހަރެއް ޖެހިއެވެ. އެހިނދު އެއަންހެން މީހާ ބާރުއަޑުން 'އޭ މުޢުތަޞިމެވެ!' ކިޔާ ގޮވިއެވެ. އެވަގުތު ރޫމީކަލޭގެ އެ ނިކަމެތި އަންހެންމީހާއަށް މަލާމާތްކުރަމުން ބުންޏެވެ. މުޢުތަޞިމަށް ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއްހެއްޔެވެ؟ އޭނާއަށް އަހަންނާހަމައަށް އާދެވޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ އޭ މިހިރަ މޮޔަމީހާއެވެ. މުޢުތަޞިމް ކަޅާއި ހުދުގެ އަހެއްގައި އައިސް ކަލެއަށް ނަޞްރުދީ އެހީތެރިވަންދެން އޭނާގެ އިންތިޒާރުގައި ހުންނާށެވެ. "

އެ މިހާ މިވާހަކަތައް ކިޔާދީ ނިމުމުން، މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާ މުޢުތަޞިމް އޭނައާއި ސުވާލުކުރިއެވެ. އެވަގުތު ކަލޭ ކަންތައްކުރީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ޖަވާބުގައި އޭނާ ބުންޏެވެ. އެނުލަފާމީހާގެ ބޯ އޭނާގެ ކަނދުރާއިން ވަކިކުރުމަށްޓަކާ އަޅުގަނޑުގެ ކަނޑި އުރައިން ދެމީމެވެ. ނަމަވެސް ރޫމީންތައް އައިސް އަޅުގަނޑު ވަށާލިއެވެ. ދެން އެއަންހެންމީހާ ކައިރިއަށް ގޮސް، އޭނާގެ އަޑު މުއުމިނުންގެ އަމީރަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ވަޢުދުކުރީމެވެ. އެވަގުތު ރޫމީންތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަލާމާތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ. އެމީހުން ހީކުރަމުންދަނީ އެމީހުންގެ ކިއްލާތަކުގެ އެހީގައި، އަމީރުލް މުޢުމިނީންގެ ހަމަލާތަކުން އެމީހުންނަށް ސަލާމަތްވެވޭނެކަމަށެވެ.
އޭނާގެ ޖަވާބު އަޑުއެހުމަށްފަހު މުޢުތަޞިމުގެ މޫނު ރަތްވިއެވެ. އަދި ޢައްމޫރިއަޔާއާ ވީ ދިމާލަށް ބެލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ. އާދޭހެވެ. އޭ މިނިވަން މުސްލިމު އުޚްތާއެވެ. އިޖާބައަކަށްފަހު އިޖާބައެއްދެމެވެ. ތިބާގެ ހަޅޭކުގެ އަޑު މުޢުތަޞިމަށް އިވިއްޖެއެވެ. އަދި ތިބާއަށް އިޖާބަދީފިއެވެ. މިކަން ރޫމީންނަށް އެނގިގެންދާނެއެވެ. އެހެންބުނުމަށް ފަހު މަޖިލީހުގައި ތިބި މުސްތަޝާރުންގެ މަޝްވަރާއަކަށް އެދުނެވެ. އެމީހުންވެސް ތިބީ މުޢުތަޞިމުފަދައިން އެއަންހެންމީހާގެ ގޮވުމަށް އިޖާބަދިނުމަށް ޢައްމޫރިއްޔާއަށް ދިޔުމަށް ތައްޔާރަށެވެ. އެހިނދު 12000 ކަޅާއި ހުދުގެ އަސްތަކުގައިވާ 12000 މީހުންގެ ލަޝްކަރެއް ތައްޔާރުކުރުމަށް މުޢުތަޞިމު އަމުރުކުރިއެވެ.
މުޢުތަޞިމު ލަޝްކަރާއިގެން ޢައްމޫރިއްޔާއަށް ގޮސް، އެތަން ފަތަޙަކުރިއެވެ. އަދި އެ އަންހެންމީހާ ޙާޟިރުކުރިއެވެ. އެއަންހެންމީހާ މުޢުތަޞިމަށް ޝުކުރުއަދާކޮށް އޭނާއަށްޓަކައި ކާއިނާތުގެ ވެރި އިލާހަށް ދުޢާކުރިއެވެ. އެހިނދު މުޢުތަޞިމު ބުންޏެވެ. ތިޔަ އުޚްތާއަށް މުޢުތަޞިމު އިޖާބަދީފިހެއްޔެވެ؟ ޖާވާބުގައި އެ އަންހެންމީހާ ބުންޏެވެ. އާދޭހެވެ.
މިއީ އެދުވަސްވަރު، މުސްލިމުންގެ ހައިބަތާއި ޤުއްވަތު ހުރި މިންވަރެވެ. މުސްލިމު އަންހެނެއްގެ ހަޅޭކުގެ އަޑަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަލަފުން ދީފައިވާ އިޖާބައެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު ޢިރާޤާއި ފަލަސްޠީނާއި އަދި އެހެންޤައުމުތަކުގައި އުޅޭ މުސްލިމު އުޚްތުންގެ ހަޅޭކުގެ އަޑަށް އިޖާބަދެނީ ފަހެ ކާކުހެއްޔެވެ؟ މިއަދު މުސްލިމުން މިދަނީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ކަތިލެވެމުންނެވެ. މުސްލިމު ކުޑަކުދީންތައް މިދަނީ ޔަތީމުވަމުންނެވެ. އުޚްތުންތައް މިދަނީ ހުވަފަތް ވަމުންނެވެ. ޢާއިލާގެ ހުރިހާ އެންމެންގެ ކުރިމަތީގައި އުޚްތުންގެ ޢިއްފަތްތެރިކަން މިދަނީ ފޭރެމުންނެވެ. މުސްލިމުން މިފަދަ ޙާލަތަކަށް ވެއްޓުނީ ފަހެ ކީއްވެތޯއެވެ؟ ޖަވާބު ވަރަށް ސާފެވެ. މުސްލިމުން އެބައިމީހުންގެ ދީނާއި ދުރަށް ދިޔުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ﷲއާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅުތަށް ދޫކޮށް، ހަވާނަފްސަށް ތަބަޢަވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެބައިމީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ހަނގުރާމަކުރަން ފެށުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވަވާފައިވެއެވެ. وَأَطِيعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (سورة الأنفال:46) " އަދި ﷲއާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާއަށް ތިޔަބައިމީހުން ކިޔަމަންވާށެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ދެބަސްވެ އަރައިރުން ނުވާށެވެ. (ދެބަސްވެ އަރައިރުންވާނަމަ) ތިޔަބައިމީހުން ފިނޑިވެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ބާރުނެތިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ކެތްތެރިވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ވޮޑިގެންވަނީ ކެތްތެރީންނާ އެކުގައެވެ."
އެހެންކަމުން މިއުންމަތުގެ ހައިބަތާއި ޤުއްވަތު އަނުބުރާ ގެންނަން ބޭނުންނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތީ ދީނަށް ރުޖޫޢަވުމެވެ. ﷲއާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާއަށް، ބަހާއި ޢަމަލުން ތަބާވެ އެއިލާހުގެ ދީނަށް ނަޞްރުދިނުމެވެ.ﷲތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވަވާފައިވެއެވެ. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ (سورة محمد: 7) " އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ﷲ(ގެ ދީނަށް) ނަޞްރުދޭކަމުގައިވަނީނާމަ، އެއިލާހު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނަޞްރުދެއްވަވާނެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ފައިތިލަތައް ޘާބިތުކޮށްދެއްވަވާނެއެވެ."

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

އިސްލާމީ މަޝްހޫރު ބައެއް ޢިލްމްވެރިން އަވަހާރަވި ތާރީޚު-8

އަބޫ ޢައްމާރު މުޙައްމަދު ސިނާން

ހިޖުރައިން 1300 އަހަރު ފަސް
1301 ވަނަ އަހަރު
ހަމަދު އިބްން އަޠީޤް
1304 ވަނަ އަހަރު
އަލް ލަކްނަވީ
1307 ވަނަ އަހަރު
ޞިއްދީޤް ޙަސަން ޚާން އަލް ޤަނޫޖީ

1317 ވަނަ އަހަރު
ނުޢުމާން އިބްން މަޙްމޫދު އާލް އަލޫސީ
1320 ވަނަ އަހަރު
ސައްޔިދު ނަޛީރު ހުސައިން ދިހްލަވީ
1326 ވަނަ އަހަރު
އައް ސިހްސަވާނީ، މުޙައްމަދު ބަޝީރު
1332 ވަނަ އަހަރު
ޖަމާލުއްދީން އަލް ޤާޞިމީ
1338 ވަނަ އަހަރު
ޠާހިރު އަލް ޖަޒާއިރީ
1339 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ އިބްން ޢަބްދުލްލަޠީފް އާލުއްޝައިޚް
1342 ވަނަ އަހަރު
މަޙްމޫދު ޝުކްރީ އާލް އަލޫސީ
1349 ވަނަ އަހަރު
ސުލައިމާން އިބްން ސަހްމާން
ޝަމްސުލް ޙައްޤް އަލް އަޡީމްއާބާދީ
ޞާދު އިބްން ޙަމްދު އިބްން ޢަޠީޤް
1352 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް މުބާރަކްޕޫރީ
1359 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުލްޙަމީދު އިބްން ބާދީސް
1367 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު އިބްން ޢަބްދުލްލަޠީފް އާލުއްޝައިޚް
1373 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ އަލް އަންޤަރީ
1376 ވަނަ އަހަރު
އައް ޞާދީ، ޢަބްދުއްރަޙްމާން އިބްން ނާޞިރު
1377 ވަނަ އަހަރު
އަޙްމަދު މުޙައްމަދު ޝާކިރު
ޙާފިޡު އަލްޙަކަމީ
1378 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު ޙާމިދު އަލް ފަޤީހް
1380 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު ބަޝީރު އަލް އިބްރާހިމީ
1386 ވަނަ އަހަރު
މުޢައްލަމީ އަލް ޔަމަނީ
1389 ވަނަ އަހަރު
މުޙިއްބުއްދީން އަލް ޚަޠީބް
މުޙައްމަދު އިބްން އިބްރާޙީމް އާލުއްޝައިޚް
ޢަބްދުﷲ އަލް ޤަރާވީ
1392 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުއްރަޙްމާން އިބްން ޤާސިމް އަލް ޢާޞިމީ އަލް ޙަންބަލީ
1393 ވަނަ އަހަރު
އައް ޝިންޤިޠީ، މުޙައްމަދު އަލް އަމީން
ޢަބްދުލްޙައްޤް އަލް ހާޝިމީ

ހިޖުރައިން 1400 އަހަރު ފަސް
1408 ވަނަ އަހަރު
ތަޤީއުއްދީން އަލް ހިލާލީ
1413 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު ޙަމޫދު އައް ތުވައިޖަރީ
1414 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުއްރައްޒާޤް އަލް ޢަފީފީ
ޢުބައިދުﷲ ރަޙްމާނީ އަލް މުބާރަކްޕޫރީ
1417 ވަނަ އަހަރު
ބަދީއުއްދީން ޝާޙް އައް ސިންދީ އައް ރާޝިދީ
މުޙައްމަދު އަމާން އަލް ޖަމީޢު
1418 ވަނަ އަހަރު
މަޙްމޫދު ޝާކިރު
ހައްމާދު އަލް އަންޞާރީ
1419 ވަނަ އަހަރު
ޢުމަރު މުޙައްމަދު ފުލާތާ
1420 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ އިބްން ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން ބާޒް
މުޙައްމަދު ނާޞިރުއްދީން އަލް އަލްބާނީ
އަބުލް ޙަސަން ޢަލީ އައް ނަދުވީ
ޢަޠިއްޔާ މުޙައްމަދު ސާލިމް
ސައްޔިދު އައް ސާބިޤް
މުޙައްމަދު އިބްން ޞާލިޙް އަލް މަންޞޫރު
1421 ވަނަ އަހަރު
ޢަލީ އައް ސިނާން
މުޙައްމަދު ބިން ޞާލިޙް އަލް ޢުޘައިމީން

- ނިމުނީ -

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

އިބްނުލްމުބާރަކު ޢާބިދުލްޙަރަމައިނަށް ފޮނުވި ސިޓީ

ޢަލީ ނިޝާމް

ހިޖްރައިން 170 ވަނަ އަހަރެވެ. ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައި ވާގޮތުން ނަމަ 177 ވަނަ އަހަރެވެ. مُحَمَّدُ بِنْ إِبْرَاهِيْمُ بِنْ أَبِيْ سُكَيْنَةَ , طَرْسُوْسُ(ބުނެވޭގޮތުގައި މިއީ މިހާރުގެ ތުރުކީ) އިން ނިކުންނަން ވެގެން عَبْدُ اللهِ بِنْ الْمُبَارَكُ އަށް އަލްވަދާޢު ކިޔަނިކޮށް مُحَمَّدُ بِنْ إِبْرَاهِيْمُ بِنْ أَبِيْ سُكَيْنَةَ އަށް عَبْدُ اللهِ بِنْ الْمُبَارَكُ ޅެންބައިތުތަކެއް ކިޔައި ދިނެވެ. އަދި އެ ޅެންބައިތުތަށް الْفُضَيْلُ بِنْ عِيَاضُ(ޢާބިދުލްޙަރަމައިން) އަށް ރައްދުކޮށްދިނުމަށް އެދުނެވެ. އެޅެންބައިތުތަކަކީ:

يَا عَابِدَ الحَرمَيْنِ لَوْ أَبْصَرْتَنَا ****** لَعَلِمْتَ أَنَّكَ فِي الْعِبَادَةِ تَلْعَبُ
އޭ ދެޙަރަމްކޮޅުގައި އަޅުކަން ކުރާ އަޅުވެރިޔާ އެވެ. ތިބާ އަށް އަހަރެމެން ފެނިއްޖެއްޔާ ތިބާ ތިކުރާ އަޅުކަމަކީ އަހަރަމެން މިކުރާ ކަންތަކާ އަޅާބަލާއިރު ކުޑަކުދިން ކުޅޭ ކުޅިވަރެއް ކަހަލަ ކަމެއް ކަން ތިބާއަށް އެނގޭނެއެވެ.
مَنْ كَانَ يَخْضِبُ خَدَّهُ بِدُمُوْعِهِ **** فَنُحُوْرُنَا بِدِمَائِنَا تَتَخَضَّبُ
އެމީހެއްގެ ކޯތާފަތް ކަރުނައިން ތަތްތަޅުވާ މީހާއަށް އެނގެން ވާނެ އަހަރަމެންގެ ކަރުތައް ތަތްތެޅެނީ ލެއިންކަން
أَوْ كَانَ يُتْعِبُ خَيْلَهُ فِيْ بَاطِلٍ ***** فَخُيُوْلُنَا يَوْمَ الصَّبِيْحَةِ تَتْعَبُ
ނޫނީ އެމީހެއްގެ އަސްތައް ބޭކާރު ގޮތުގައި ވަރުބަލި ކުރުވާ ފަރާތައް އަހަރަމެންގެ އަސްތައް ވަރުބަލި ވަނީ ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ހަނގުރާމަކުރުމުގަ ކަން
رِيْحُ الْعَبِيْرِ لَكُمْ وَنَحْنُ عَبِيْرُنَا ***** وَهْجُ السَّنَابِكِ وَالْغُبَارُ الْأَطْيَبُ
ތިމީހުނަށް ވަނީ ޢަތަރުގެ މީރުވަހެވެ. އަހަރެމެނަށް ޢަތަރެއް ކަމުގައި ވަނީ ލޮންސި ޖެހުނީމަ ބުރާ އަލިފާން ކަންޏާއި ހިރަފުހެވެ. އެ އެއްޗެހި މާ ފޮނިވެގެންވެއެވެ.
وَلَقَدْ أَتَانَا مِنْ مَقَالِ نَبِيِّنَا ******** قَوْلٌ صَحِيْحٌ صَادِقٌ لَا يَكْذِبُ
އަހަރަމެންނަށް ރަސޫލާ (صلى الله عليه وسلم) ގެ ބަސްފުޅެއް ވަނީ ވާރިދުފައެވެ. އެއީ ޞައްޙަ އަދި އެހެންމެ ތެދުވެރި، ދޮގު ނުވާނެ ބަސްފުޅެކެވެ.
لَا يَسْتَوِيْ وَغُبَارُ خَيْلِ اللهِ فِيْ ***** أَنْفِ امْرِئٍ وَدُخَانُ نَارٍ تَلْهَبُ
އަހެއް ދުވެފަ ދިޔުމުން އެއަރާ، އިންސާނާގެ ނޭފަތް ފުރާލާ ހިރަފުސްތަކާއި، އަނދައަނދައި ހުންނަ ނަރަކައިގެ އަލިފާނުގެ ދުމާއި ދުވަހަކުވެސް އެއް ނުވާނެއެވެ.
هَذَا كِتَابُ اللهِ يَنْطِقُ بَيْنَنَا ******** لَيْسَ الشَّهِيْدُ بِمَيِّتٍ لَا يَكْذِبُ
އަހަރަމެންނާއި މުޚާޠަބު މިކުރަނީ ﷲ ގެ ފޮތެވެ. (އެފޮތް ބުނެއެވެ) ޝަޙީދަކީ މައްޔިތެއް ނޫނެވެ. އެފޮތް ދުވަހަކުވެސް ދޮގެއް ނަހަދާނައެވެ.

مُحَمَّدُ بِنْ إِبْرَاهِيْمُ بِنْ أَبِيْ سُكَيْنَةَ ވިދާޅުވިއެވެ. އެ ޅެންބައިތުތަށް ހިފައިގެން الْمَسْجِدُ الْحَرَمُ އަށް ދިޔަތަނުން އެތަނުން الْفُضَيْلُ بِنْ عِيَاضُ އާއި ބައްދަލުވިއެވެ. ތިމަންނަ އެޅެން ބައިތުތައް އެކަލޭގެފާނަށް ކިޔާ ދިނުމުން އެކަލޭގެފާނުގެ ދެލޯ ކަރުނައިން ފުރުނެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ. أَبُوعَبْدِ الرَّحْمَان(عَبْدِ اللهِ بِنْ الْمُبَارَكُ) ތެދުބުނެފިއެވެ. އަދި ތިމަންނައަށް ނަޞޭޙަތްތެރި ވެއްޖެއެވެ. ދެން الْفُضَيْلُ بِنْ عِيَاضُ ވިދާޅުވިއެވެ. ތިބާ އަކީ ޙަދީޘް ލިޔާ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހެއްހެއްޔެވެ؟ ތިމަންނަ ބުނީމެވެ. އާއެކެވެ. الْفُضَيْلُ بِنْ عِيَاضُ ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރަމެންނަށް أَبُوعَبْدِ الرَّحْمَان ފޮނުވި ޅެންތަކުގެ ޖަވާބެއްގެ ގޮތުގައި މި ޙަދީޘް ލިޔާށެވެ. އަދި الْفُضَيْلُ بِنْ عِيَاضُ ތިމަންނަ އަށް (ޙަދީޘް) ކިޔާދިނެވެ.

مَنْصُورُ بِنْ الْمُعْتَمِرْ އަހަރެމެންނަށް ކިޔާދިނެވެ. أَبُو صَالِحُ، أَبُو هُرَيْرَة ގެ ކިބައިން ރިވާކުރިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު(އަބޫ ހުރައިރާ) ވިދާޅުވިއެވެ. މީހަކު ބުންޏެވެ. އޭ ރަސޫލާ (صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) އެވެ. ﷲ ގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަ ކުރާ މުޖާހިދެއްގެ ދަރުމަ އާއި ޘަވާބު ލިބޭނޭ ޢަމަލެއް ތިމަންނައަށް އުނގަންނަވައި ދެއްވާށެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ (صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. މެދުކަނޑާ ނުލައި ނަމާދު ކުރަން ތިބާ އަށް ކުޅަދާނަވެގެން ވޭހެއްޔެވެ؟ އަދި ނުވިއްލައި، ރޯދަހިފަން ތިބާ އަށް ކުޅަދާނަ ވެގެން ވޭހެއްޔެވެ؟ ދެންފަހެ (އެމީހާ) ބުންޏެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާ (صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) އެވެ. ތިމަންނަ ތިކަން ކުރުމަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ ވަރަށްވުރެ މާ ބަލިކަށްޓެވެ. ދެން ނަބިއްޔާ (صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.

"އެފަރާތެއްގެ އަތްޕުޅުގައި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ނަފްސު ވާ ފަރާތް ގަންދީ ބުނަމެވެ. ތިބާ އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރިކަމުގައި ވިޔަސް ތިބާ އަށް މުޖާހިދެއްގެ މަޤާމަށް ނުދެވޭނެވެ. ތިބާއަށް ނޭނގޭތަ މުޖާހިދެއްގެ އަސް ދިރިހުރިހާ ހިނދަކު އެމުޖާހިދަށް އެއަހުގެ ސަބަބުން ހެޔޮކަންލިޔެވޭ ކަމެއް؟ "

__________________________________________

މި މަޢުލޫމާތުތައް ނަގާފައި ވަނީ تفسير ابن كثير ގެ 3 ވަނަ مجلد ގެ 328 އަދި 329 ވަނަ صفحة އިން.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

އިސްލާމީ މަޝްހޫރު ބައެއް ޢިލްމްވެރިން އަވަހާރަވި ތާރީޚު-7

އަބޫ ޢައްމާރު މުޙައްމަދު ސިނާން

ހިޖުރައިން 900 އަހަރު ފަސް
902 ވަނަ އަހަރު
ޙާފިޡް އައް ޝަވްކާނީ
909 ވަނަ އަހަރު
ޔޫސުފް އިބްން ޢަބްދުލް ހާދީ
911 ވަނަ އަހަރު
އައް ޞުޔޫޠީ، ޖަލާލުއްދީން

968 ވަނަ އަހަރު
އަލް ޙައްޖާވީ
974 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ޙަޖަރު އަލް ޙައިޘަމީ
975 ވަނަ އަހަރު
ޢަލީ މުއްތަޤީ އަލް ހިންދީ

ހިޖުރައިން 1000 އަހަރު ފަސް
1014 ވަނަ އަހަރު
މުއްލާ ޢަލީ އަލް ޤާރީ
1031 ވަނަ އަހަރު
އަލް މަނާވީ
1051 ވަނަ އަހަރު
އަލް ބުހޫތީ
1083 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ބަލްބާން
1089 ވަނަ އަހަރު
އިބްނުލް ޢިމާދު

ހިޖުރައިން 1100 އަހަރު ފަސް
1112 ވަނަ އަހަރު
އަލް އިސްފަރީނީ
1132 ވަނަ އަހަރު
އަބުލް ޙަސަން އައް ސިންދީ
1162 ވަނަ އަހަރު
އިސްމާޢިލް އަލް އިޖްލޫނީ
1163 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު ޙަޔާތު އައް ސިންދީ
1176 ވަނަ އަހަރު
ވަލީއުއްﷲ އައް ދިހްލަވީ
1189 ވަނަ އަހަރު
އައް ޞަންޢާނީ، މުޙައްމަދު އިބްން އިސްމާޢީލް

ހިޖުރައިން 1200 އަހަރު ފަސް
1206 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު އިބްން ޢަބްދުލްވައްހާބް
1209 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު އިބްން ޢަލީ އިބްން ޣަރީބް
1233 ވަނަ އަހަރު
ސުލައިމާން އިބްން ޢަބްދުﷲ އާލުއްޝައިޚް
1242 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ އިބްން މުޙައްމަދު އިބްން ޢަބްދުލްވައްހާބް
1250 ވަނަ އަހަރު
އައް ޝަވްކާނީ، މުޙައްމަދު ޢަލީ
1285 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުއްރަޙްމާން އިބްން ޙަސަން އާލުއްޝައިޚް
1286 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ އިބްން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަބާ ބަޠީން
1293 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުލްލަޠީފް އިބްން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އާލުއްޝައިޚް

- ނުނިމޭ -

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

އުޟްޙިޔާ ކަތިލުން

މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ. وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ الْأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ. نَبِيِّنَا وَحَبِيْبِنَا وَقُدْوَتِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْمِ الِّدْينِ. أَمَّا بَعْدُ
އުޟްޙިޔާއަކީ ކޮބާ؟
އުޟްޙިޔާ އަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ކުއްތަންވުމަށްޓަކައި އަޟްޙާޢީދުގެ ދުވަސްތަކުގައި ކަތިލެވޭ ނަޢަމްސޫފިތަކަށް ކިޔާނަމެކެވެ.
ޢުޟްޙިޔާ ކަތިލުމުގެ ޙުކުމަކީ ކޮބާ؟
އުޟްޙިޔާ ކަތިލުމަކީ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތާއި އިޖުމާޢުން ޘާބިތުވެފައިވާ އަޅުކަމެކެވެ. އަދި، ކުޅަދާނަވެގެންވާ ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށް އުޟްޙިޔާ ކަތިލުމަކީ ވާޖިބެއް ކަމުގައި ޝެއިޚުލް އިސްލާމް އިބްނުތައިމިއްޔާ ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

އުޟްޙިޔާ ކަތިލާނީ ކޮންއިރަކު؟
ޙައްޖުމަހުގެ 10 ވަނަދުވަހުގެ(އަޟްޙާ ޢީދު ދުވަހުގެ)، ޢީދު ނަމާދު ނިމުނީއްސުރެ ޙައްޖުމަހުގެ 13ވަނަދުވަހުގެ އިރުއޮއްސިއްޖެއުމަށް ދާންދެން އުޟްޙިޔާ ކަތިލެވިދާނެއެވެ.
އުޟްޙިޔާ ކަތިލާނީ ކޮންބައެއްގެ ފަރާތުން؟
1. ދިރިތިބީންގެ ފަރާތުން. (އުޟްޙިޔާގެ އަޞްލަކީ މިއެވެ.)
2. މައްޔިތެއްގެ ފަރާތުން:
ހ. އެ މައްޔިތާ ވަޞިއްޔަތް ކޮށްފައިވާނަމަ.
ށ. އެ މައްޔިތާއަށް، ކުރާ ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުން. (ނަމަވެސް ބައެއް ޢިލްމުވެރިން، ވިދާޅުވަނީ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ގޮތަށް މެނުވީ މައްޔިތެއްގެ ފަރާތުން އުޟްޙިޔާ ކަތިނުލެވޭނެ ކަމަށް)
އުޟްޙިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ކަތިލާނީ ކޯޗެއް؟
1. ޖަމަލެއް. ޖަމަލެއް ކަތިލުމުން 7 މީހުންނަށް ފުދޭނެއެވެ.
2. ގެރިއެއް. ގެރިއެއް ކަތިލުމުންވެސް 7 މީހުންނަށް ފުދޭނެއެވެ.
3. ބަކައްޓެއް. ބަކައްޓެއް ކަތިލުމުން ފުދޭނީ އެންމެ މީހަކަށެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ޘަވާބުގައި، އޭނާއަށް އިތުރުމީހުން ބައިވެރި ކުރެވިދާނެއެވެ.
އުޟްޙިޔާގެ ޝަތުޠުތަކަކީ ކޮބާ؟
1. އުޟްޙިޔާ ކަތިލާމީހާގެ މިލްކެއް ކަމުގައިވުން.
2. އުޟްޙިޔާ ކަތިލުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަގުތުގައި ކަތިލެވޭ އެއްޗެއްކަމުގައިވުން.
3. އުޟްޙިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ކަތިލުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ 3 ބާވަތުގެ ތެރެއިން ބާތެއްގެ ޖަނަވާރެއްކަމުގައިވުން.
4. ކަނޑައެޅިފައިވާ އުމުރުގެ ނަޢަމްސޫތްޕަކަށްވުން؛
• ޖަމަލު: 5 އަހަރު
• ގެރި: 2 އަހަރު
• ބަކަރި: 1 އަހަރު އަދި ކަންބަޅިބަކަރިއެއްނަމަ: 6 މަސް
5. ޢައިބުތަކުން ސަލާމަތްވެފައިވުން.
އުޟްޙިޔާ ކަތިލާމީހާ ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަންތައްތަކަކީ ކޮބާ؟
އުޟްޙިޔާ ކަތިލާމީހާ، ޙައްޖުމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަދުވަހު، މަޖުބޫރީ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެން މެނުވީ، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުން ދުރުވެ ރައްކާތެރިވާންޖެހޭނެއެވެ.
1 ގައިން އެއްވެސް އިސްތަށްޓެއް ވަކިކުރުން.
2 ގައިން ހަންނެއްޓުން.
3 ނިޔަފަތި ކެޑުން.
އެހެންމީހެއްގެ ފަރާތުން އުޟްޙިޔާ ކަތިލާމީހާ، މިކަންތައްތަކުން ދުރުވެ ހުންނާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.
އުޟްޙިޔާގެ އަދަބުތަކަކީ ކޮބާ؟
1 އެހެންމީހަކާއި ޙަވާލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލައަށް ކަތިލުން.
2 އުޟްޙިޔާއަކަށް ކަތިލި އެތީގެ:
• ތިންބައިކޮށްފަ އެއްބައި ޞަދަޤާތްކުރުން
• ތިންބައިކޮށްފަ އެއްބައި ހަދިޔާކުރުން
• ތިންބައިކޮށްފަ އެއްބައި ކެއުން(ޢާއިލާމީހުން).

____________________________

މި މަޢުލޫމާތުތައް ނެގީ ޝެއިޚް މުޙައްމަދު ބިން ޞާލިޙް އަލް ޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲގެ ރިސާލާއަކުންނެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

އިސްލާމީ މަޝްހޫރު ބައެއް ޢިލްމްވެރިން އަވަހާރަވި ތާރީޚު-6

އަބޫ ޢައްމާރު މުޙައްމަދު ސިނާން

ހިޖުރައިން 700 އަހަރު ފަސް
701 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ދަޤީޤް އަލް ޢީދް، އައް ޝާފިޢީ
728 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ތައިމިއްޔާ
742 ވަނަ އަހަރު
އަލް މިއްޒީ، އަލް ޙާފިޡް

744 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ޢަބްދުލްހާދީ، މުޙައްމަދު، އަލް ޙާފިޡް، އަލް މަޤްދިސީ
748 ވަނަ އަހަރު
އައް ޛަހަބީ
751 ވަނަ އަހަރު
އިބްން އަލް ޤައްޔިމް
774 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ކަޘީރް
790 ވަނަ އަހަރު
އައް ޝާޠިބީ، އަލް މާލިކީ
792 ވަނަ އަހަރު
އިބްން އަބީ އަލް ޢިއްޒު
794 ވަނަ އަހަރު
އައް ޒަރްކަޝީ، އަލް ޙާފިޡް
795 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ރަޖަބް އަލް ޙަންބަލީ

ހިޖުރައިން 800 އަހަރު ފަސް
803 ވަނަ އަހަރު
އަލް ބުލްޤީނީ، އަލް ޙާފިޡް
804 ވަނަ އަހަރު
އިބްން އަލް މުލައްޤިން
806 ވަނަ އަހަރު
ޙާފިޡް އަލް ޢިރާޤީ، ޒައިނުއްދީން، އަލް ޙާފިޡް
807 ވަނަ އަހަރު
ނޫރުއްދީން އަލް ހައިޘަމީ
840 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ވަޒީރު އަލް ޔަމަނީ
852 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ޙަޖަރު އަލް އަސްޤަލާނީ
855 ވަނަ އަހަރު
ބަދުރުއްދީން އަލް ޢައިނީ
ޢަލާއުއްދީން އަލް މަރްދާވީ

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

އިސްލާމީ މަޝްހޫރު ބައެއް ޢިލްމްވެރިން އަވަހާރަވި ތާރީޚު -1

އަބޫ ޢައްމާރު މުޙައްމަދު ސިނާން

ހިޖްރައިގެ ކުރި
އަބޫ ޢައްމާރު ޔާސިރު
ޘުމައްޔާ (އުއްމު ޢައްމާރު)
އުއްމުލް މުއުމިނީން ޚަދީޖާ ބިންތު ޚުވައިލަދް*
ހިޖުރައިގެ ފަސް
2 ވަނަ އަހަރު
މަހުޖަޢު (ޢުމަރު ބިން ޙައްޠާބުގެ އަޅު) (ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި)
ޙާރިޘް ބިން ސުރާޤާތު (ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި)
ޢުބައިދާ ބިން އަލް ޙާރިޘް (ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި)
ޢުމައިރު ބިން އަލް ހުމާމް (ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި)
މުޢައްވަޛު ބިން އަލް ޢަފްރާ (ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި)
ސަވާދު (ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި)

3 ވަނަ އަހަރު
ޙަމްޒަތު ބިން ޢަބްދުލްމުއްޠަލިބް (އުޙުދު ހަނގުރާމައިގައި)
މުޞްޢަބް ބިން ޢުމައިރު (އުޙުދު ހަނގުރާމައިގައި)
11ވަނަ އަހަރު
ރަސޫލާ ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް
ފާޠިމަތު ބިންތި މުޙައްމަދު ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް
ޢައްބާދު ބިން ބިޝްރު
13 ވަނަ އަހަރު
އިކްރިމާ އިބްން އަބީ ޖަހުލު
އަމީރުލް މުއުމިނީން އަބޫބަކުރު އައްޞިއްދީޤް
17 ވަނަ އަހަރު
މުޢާޛު ބިން ޖަބަލް
20 ވަނަ އަހަރު
އުއްމުލް މުއުމިނީން ޒައިނަބް ބިންތި ޖަހުޝް*
ބިލާލް ބިން ރަބާޙް
އުސައިދު ބިން އަލް ޙުޟައިރު
22 ވަނަ އަހަރު
އުބައްޔު ބިން ކަޢުބް
23 ވަނަ އަހަރު
އަމީރުލް މުއުމިނީން އުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބް
32 ވަނަ އަހަރު
އަބޫ އައްދަރުދާއު
އަބޫ ޛައްރު
އަބުދުﷲ ބިން މަސްޢޫދު
އަލް ޢައްބާސް ބިން ޢަބްދުލް މުއްޠަލިބު
ޢަބްދުއްރަޙުމާން ބިން ޢައުފް*
ޒައިދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢަބްދުރައްބިޙީ
ޖުންދުބް އިބްން ޖުނާދާ
33 ވަނަ އަހަރު
އަލް މިޤުދާދު ބިން އަލް އަސްވަދު
34 ވަނަ އަހަރު
ޢުބާދާ ބިން ޞާމިތު
35 ވަނަ އަހަރު
އަމީރުލް މުއުމިނީން ޢުޘްމާން ބިން ޢައްފާން
އުއްމުލް މުއުމިނީން ޞަފިއްޔާ ބިންތި ޙުޔައްޔު ބިން އަޚްޠަބު
ސަލްމާނުލް ފާރިސީ (ނުވަތަ 36ހ.)
36 ވަނަ އަހަރު
ޙުޛައިފާ ބިން އަލް ޔަމާން
ޠަލްޙާ ބިން ޢުބައިދުﷲ
ޒުބައިރު ބިން އަލް ޢައްވާމް
37 ވަނަ އަހަރު
ޢައްމާރު ބިން ޔާސިރު
38 ވަނަ އަހަރު
ޞުޙައިބް އައްރޫމީ
40 ވަނަ އަހަރު
ތަމީމް ބިން ޢައުސް އައްދާރީ
އަމީރުލް މުއުމުނީން ޢަލީ ބިން އަބީ ޠާލިބު
42 ވަނަ އަހަރު
އުއްމުލް މުއުމިނީން އުއްމު ޙަބީބާ
43 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ ބިން ސަލާމް
ޢަމްރު ބިން އަލް ޢާޞް
44 ވަނަ އަހަރު
އަބޫ މޫސާ އަލް އަޝްޢަރީ
45 ވަނަ އަހަރު
ޒައިދު ބިން ޘާބިތު (ނުވަތަ 48ހ.)
50 ވަނަ އަހަރު
އަލް ޙަސަން ބިން ޢަލީ ބިން އަބީޠާލިބް
ސަޢީދު ބިން ޒައިދު
52 ވަނަ އަހަރު
ޢިމްރާން ބިން ޙުސައިން
ކަޢުބް ބިން މާލިކު
54 ވަނަ އަހަރު
ސަޢުދު ބިން އަބީ ވައްޤާޞް (ނުވަތަ 55ހ.)
ޘައުބާން ބިން ބަޖްދަދް
އުސާމާ ބިން ޒައިދު
56 ވަނަ އަހަރު
އުއްމުލް މުއުމިނީން ޖުވައިރިއްޔާ ބިންތި އަލް ޙާރިޘް
58 ވަނަ އަހަރު
އުއްމުލް މުއުމިނީން ޢާއިޝާ ބިންތި އަބޫބަކުރު އައް ޞިއްދީޤް
ޢުޤުބާ ބިން ޢާމިރު އަލް ޖުހަނީ
59 ވަނަ އަހަރު
އަބޫ ހުރައިރާ
62 ވަނަ އަހަރު
އަލްޤަމާ އިބްން ޤައިޞް އަލް ނަޚައީ
މަސްރޫޤް
އުއްމުލް މުއުމިނީން އުއްމު ސަލަމާ
64 ވަނަ އަހަރު
އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދްރީ
65 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ ބިން ޢަމްރު ބިން އަލް ޢާޞް
67 ވަނަ އަހަރު
ޢަދިއްޔު ބިން އަބީ ޙާތިމް
68 ވަނަ އަހަރު
އިބްން ޢައްބާސް
71 ވަނަ އަހަރު
އަލް ބަރާއު ބިން ޢާޒިބް
73 ވަނަ އަހަރު
ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު އިބުނުލް ޚައްޠާބް
އަސްމާ ބިންތި އަބީބަކުރު އައްޞިއްދީޤް
ޢަބްދުﷲ ބިން ޒުބައިރު
74 ވަނަ އަހަރު
ޖާބިރު ބިން ސަމޫރާ
ޖާބިރު ބިން ޢަބްދިﷲ
80 ވަނަ އަހަރު
ޝުރައިޙު އަލް ޤާޟީ
81 ވަނަ އަހަރު
މުޙައްމަދު ބިން އަލް ޙަނީފިއްޔާ
90 ވަނަ އަހަރު
އަބުލް ޢާލިޔާ
93 ވަނަ އަހަރު
އަނަސް ބިން މާލިކު
ސަޢީދު ބިން އަލް މުސައްޔިބު
94 ވަނަ އަހަރު
ޢުރުވާ ބިން އައްޒުބައިރު
ޒައިނުލް ޢާބިދީން ، ޢަލީ ބިން ޙުސައިން
95 ވަނަ އަހަރު
ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު
އިބްރާހީމް އަން ނަޚައީ

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ