ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ނަސަބުފުޅު

މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ. وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ الْأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ. نَبِيِّنَا وَحَبِيْبِنَا وَقُدْوَتِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْمِ الِّدْينِ. أَمَّا بَعْدُ

އެކަލޭގެފާނަކީ ޢަދްނާނުގެ ދަރިކަލުން މަޢުދްގެ ދަރިކަލުން ނިޒާރުގެ ދަރިކަލުން މުޟަރުގެ ދަރިކަލުން އިލްޔާސްގެ ދަރިކަލުން މުދްރިކާގެ ދަރިކަލުން ޚުޒައިމާގެ ދަރިކަލުން ކިނާނާގެ ދަރިކަލުން ނަޟްރުގެ ދަރިކަލުން މާލިކުގެ ދަރިކަލުން ފިހުރުގެ ދަރިކަލުން ޣާލިބުގެ ދަރިކަލުން ލުއައްޔުގެ ދަރިކަލުން ކަޢުބުގެ ދަރިކަލުން މުއްރާގެ ދަރިކަލުން ކިލާބުގެ ދަރިކަލުން ޤުޞައްޔުގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދުމަނާފުގެ ދަރިކަލުން ހާޝިމްގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދުލްމުއްޠަލިބުގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދުﷲގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމައެވެ.

މިއީ ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ނަސަބުފުޅު ޒިކުރު ކުރެވިފައިވާ މިންވަރެވެ. އަދި މިއީ ޢިލްމުވެރިން ޢިޖުމާޢުވެފައިވާ މިންވަރުވެސްމެއެވެ. އެހެނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ކާފަ ޢަދްނާން އިން ފެށިގެން އާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމްއާއި ހަމައަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ނަސަބު އިތުބާރުކުރެވޭ އެއްވެސް މަގަކުން ޘާބިތުވެފައެއްނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ޢަދްނާން އަކީ އިބްރާހީމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލް ޢަލައިހިސަލާމްގެ ދަރިފަސްކޮޅުން ވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލެއްކަން ޞައްޙަމަގުން ޘާބިތުވެފައިވެއެވެ.

އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމާފުޅަކީ ބަނޫ ޒަހްރާގެ ބޭކަނބަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ނަސަބުފުޅު މަންމާފުޅުގެ ނަސަބުފުޅާއި ބައްދަލުވަނީ ކިލާބް ބިން މުއްރާ އާއި ހަމައިންނެވެ.

ﷲ ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނު ލައްވަވާފައިވަނީ އިންސާނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ޠާހިރު، އެންމެ މަތިވެރި ނަސަބުން އަދި އެންމެ ޝަރަފުވެރި ޤަބީލާއިން ވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލެއްކަމުގައެވެ. އިމާމް މުސްލިމް އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙީޙުގައި ރިވާކުރައްވަވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. إِنَّ اللهَ اصْطَفَى كِنَانَةَ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيْلَ وَاصْطَفَى قُرَيْشًا مِنْ كِنَانَةَ وَ اصْطَفَى مِنْ قُرَيْشٍ بَنِيْ هَاشِمَ وَ اصْطَفَانِيْ مِنْ بَنِيْ هَاشِمَ. " ﷲ ތަޢާލާ އިސްމާޢީލް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިފަސްކޮޅުން ކިނާނާ އިޚްތިޔާރުކުރައްވަވައި މާތްކުރެއްވެވިއެވެ. އަދި ކިނާނާގެ ދަރިފަސްކޮޅުން ޤުރައިޝުން އިޚްތިޔާރުކުރައްވަވައި މާތްކުރެއްވެވިއެވެ. އަދި ޤުރައިޝުންގެ ތެރެއިން ހާޝިމްވަންހަ މާތްކުރެއްވެވިއެވެ. އަދި ހާޝިމްވަންހައިން ތިމަންކަލޭގެފާނު އިޚްތިޔާރު ކުރައްވަވައި މާތް ކުރެއްވެވިއެވެ."

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އުފަންވެވަޑައިގަތީ ކޮންދުވަހަކު؟

މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

الحمد لله رب العالمين. والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين. نبينا وحبيبنا وقدوتنا محمد وعلى آله وأصحابه ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين. أما بعد

އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޢަލައިހިއްޞަލާތު ވައްސަލާމް އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހުކުރު ހަތްދުވަހުގެ ތެރެއިން ހޯމަ ދުވަހެއްގައެވެ. މިކަން ޞައްޙަ ޙަދީޘްތަކުން ސާބިތުވެއެވެ. އިމާމު އަބުލް ޙުސައިން މުސްލިމް ބިން ޙައްޖާޖް ބިން މުސްލިމް އަލް ޤުޝައިރިއްޔުއްނައިސާބޫރީ ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މުސްނަދުއްޞަޙީހް ނުވަތަ ޞަޙީހްމުސްލިމުގައި ރިވާ ކުރައްވަވާފައިވާ، އަބޫ ޤަތާދާ އަލްއަންޞާރީ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ޙަދީޘްފުޅެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. ހޯމަ ދުވަހާއި ބެހޭގޮތުން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރެވުނެވެ. އެހިނދު އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވެވިއެވެ. ذَاكَ يَوْمٌ وُلِدْتُ فِيهِ وَيَوْمٌ بُعِثْتُ أَوْ أُنْزِلَ عَلَىَّ فِيهِ " އެއީ ތިމަންކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގެންނެވި ދުވަހެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނު ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވެވުނު ދުވަހެވެ. ނުވަތަ ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ވަޙީ ބާވައިލެއްވެވުނު ދުވަހެވެ." މި ޙަދީޘް އިމާމް އަބޫޙާތިމް މުޙައްމަދު ބިން ޙިއްބާން ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މުސްނަދުއްސަޙީހްގައި، އަދި އިމާމް އަބޫ ޢަބްދިﷲ އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލް ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފަނުގެ މުސްނަދުގައިވެސް ރިވާކުރައްވަވާފައިވެއެވެ. އަދި އެ ދެފޮތުގައި ވާރިދުވެފައިވާ ސަނަދު ދިރާސާ ކުރެއްވެވުމަށްފަހު މަޝްހޫރު މުޙައްޤިޤު އަލް އައްލާމާ ޝުޢައިބު އަރުނައޫޠު އެ ސަނަދުތައްވެސް ޞައްޙަކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

އެހެންކަމުން މިޙަދީޘުން އިސްތިދުލާލު ކުރައްވަވައި، އިމާމް ޢަބްދުﷲ ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަބްދުލްވައްހާބު ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ސިޔަރަތު ފޮތް މުޚްތަޞަރު ސިޔަރަތުއްރަސޫލް ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމްގައި، އިމާމް އަބޫ މުޙައްމަދު ޢަބްދުލްމަލިކު ބިން ހިޝާމް ބިން އައްޔޫބު އަލް ހިމްޔަރީ ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ސިޔަރަތު ފޮތް އައްސީރާ އައްނަބަވިއްޔާ ނުވަތަ ސީރަތު އިބްނު ހިޝާމްގައި، އިމާމް ޢިމާދުއްދީން އަބުލްފިދާއު އިސްމާއީލް ބިން ކަޘީރު އަލްޤުރަޝީ ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ފޮތް އަލްބިދާޔާ ވައްނިހާޔާއާއި އައްސީރާ އައްނަބަވިއްޔާގައި، އަލްއައްލާމާ މުޙައްމަދު ނާޞިރުއްދީން އަލް އަލްބާނީ ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ ސިޔަރަތު ފޮތް ޞަޙީހު ސީރާ އައްނަބަވިއްޔާގައި، އަލްއައްލާމާ ޞަފިޔުއްރަޙްމާން މުބާރަކްފޫރީ ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ސިޔަރަތު ފޮތް އައްރަހީޤުލް މަޚްތޫމުގައި، ޑޮކްޓަރ އަކްރަމް ޟިޔާއުލްޢުމަރީ ޙަފިޟަހުﷲގެ އައްސީރާ އައްނަބަވިއްޔާ އައްޞަޙީހާގައި، އަދި ޕޮރޮފެސަރު ޑޮކްޓަރ މަހްދީ ރިޒްޤުﷲ ޢަހްމަދު ޙަފިޟަހުﷲގެ އައްސީރާ އައްނަބަވިއްޔާ ފީ ޟައުއިލް މަޞާދިރިލް އަޞްލިއްޔާގައި، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހުކުރުހަތްދުވަހުގެ ތެރެއިން ހޯމަ ދުވަހެއްގައި ކަމަށް ލިޔުއްވަވާފައިވެއެވެ. އަދި އިމާމް އިބްނު ކަޘީރު ރަޙިމަހުﷲ އަލްބިދާޔާ ވައްނިހާޔާގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. هَذَا مَا لَا خِلَافَ فِيْهِ أَنَّهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلّمََ وُلِدَ يَوْمَ الإِثْنَيْنِ. " އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހޯމަދުވަހެއްގައި ކަމާމެދު އެއްވެސް ޚިލާފެއް (ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިންގެ މެދުގައި) ނުވެއެވެ.

ދެން އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގެންނެވި އަހަރަށް ބަލާލާއިރު މިކަމުގައި ޞައްޙަ ޞަރީޙަ އެއްވެސް ނައްޞެއް އައިސްފައި ނެތެވެ. އެހެންކަމުން ޢިލްމުވެރިން ވަނީ މިކަމާމެދު އިޚްތިލާފުވެފައެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިން އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގަތީ ޢާމުލްފީލްގެ 10އަހަރުން ފަހުންނޭ ވިދާޅުވަމުންދާއިރު އަނެއްބައި ޢިލްމުވެރިން 23 އަހަރު ފަހުންކަމުގައި ވިދާޅުވަމުންދެއެވެ. އަދި 30އަހަރު ފަހުންކަމުގައި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަމުންދާއިރު އަނެއްބައި ޢިލްމުވެރިން 5އަހަރު ކުރީން ކަމުގައިވެސް ވިދާޅުވަމުންދެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ މަދު ޢިލްމުވެރިންތަކެއްގެ ރައުޔު ތަކެކެވެ. ޖުމްހޫރު(ގިނަ) ޢިލްމުވެރިން ބުރަވެވަޑައިގަންނަވަނީ، އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގަތީ ޢާމުލްފީލްގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ އަހަރުގައި ކަމަށެވެ. އޭގެތެރޭގައި މަތީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ހުރިހާ ފޮތެއްގެ މުއައްލިފުން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އިމާމް އިބްނު ކަޘީރު ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ފޮތް އަލްބިދާޔާ ވައްނިހާޔާގައި ނަގުލު ކުރައްވަވާފައިވާ އިބްރާހީމް ބިން އަލްމުންޒިރު ރަޙިމަހުﷲގެ ޤައުލެއްގައިވެއެވެ. وَ هُوَ الَّذِيْ لَا يَشُكُّ فِيْهِ أَحَدٌ مِنْ عُلَمَاِئنَا أَنَهُ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ وُلِدَ عَامَ الْفِيْلِ وَ بُعِثَ عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِيْنَ سَنَةٍ مِنَ الْفِيْلِ. "ރަސުލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އުފަންވެވަޑައިގަތީ ޢާމުލްފީލްގައިކަމާއި، އެކަލޭގެފާނު ނަބީކަމާއިގެން ފޮނުއްވެވުނީ ޢާމުލްފީލްގެ ފަހުން 40ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅުގައިކަމާމެދު އަހަރެމެންގެ ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ބޭފުޅަކު ޝައްކުނުކުރެތެވެ." އަދި އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގަތީ ޢާމުލްފީލްގައިކަން އަންގައިދޭ ގަރީނާތައް ވަރަށް ވަރުގަދަކަމަށް އައްސީރަތުއްނަބަވިއްޔާ އައްޞަޙީހާގައި ޑޮކްޓަރ އަކްރަމް ޟިޔާއުލްޢަމްރީވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ޢާމުލްފީލްއަކީ އަބުރަހަތުލްއަޝްރަމު ކަޢުބާ ތެޅުމަށްޓަކާ ދިޔައަހަރެވެ.

އަދި އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގެންނެވި މަހާއި ދުވަހަށް ބަލާލާއިރުވެސް، އެއީ ކޮންދުވަހެއްކަން ކަނޑައެޅިގެން ބުނަން އެނގޭފަދަ ޞައްޙަ ޞަރީޙަ އެއްވެސް ނައްޞެއް އައިސްފައި ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން ޢިލްމުވެރިންވަނީ މިކަމުގައިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް އިޚްތިލާފުވެފައެވެ.

ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔުތައް :
1) 2 ރަބީޢުލްއައްވަލް
އިމާމް އަބޫމަޢްޝަރު އައްސިންދީ ރަޙިމަހުﷲ ގެ ރައުޔަކީ މިއެވެ.

2) 8 ރަބީޢުލްއައްވަލް
އިމާމް ޢަބްދުﷲ ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަބްދުލްވައްހާބު ރަޙިމަހުﷲ އާއި، އިމާމް އިބްނު ޙަޒަމް ރަޙީމަހުﷲ އާއި، އަލްޙާފިޟް އަލްއިމާމް މުހައްމަދު ބިން މޫސާ އަލްޚަވާރިޒްމީ ރަޙިމަހުﷲ އާއި، އަލްޙާފިޟް އަލްއިމާމް އަބުލްޚައްޠާބު އިބްނު ދަޙިއްޔާ ރަޙިމަހުﷲ ފަދަ ބޭކަލުންގެ ރައުޔަކީ މިއެވެ. ރަނގަޅުރައުޔަކީ މިއީ ކަމުގައި އަލްޙާފިޟް މުޙައްމަދު ބިން މޫސާ އަލްޚާވާރިޒްމީ ރަޙިމަހުﷲ އާއި އަލްޙާފިޟް އިބްނު ދަޙިއްޔާ ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި މިއީ ތާރީޚުގެ ޢިލްމުވެރިން ޞައްޙަ ކުރައްވަވާ ގޮތްކަމުގައި އަލްޙާފިޟް އިބްނު އަބްދުލްބައްރު ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
3) 9 ރަބީޢުލްއައްވަލް
މިއީ އައްރަޙީޤުލްމަޚްތޫމުގެ މުއައްލިފު އަލްއައްލާމާ ޞަފިޔުއްރަޙްމާން މުބާރަކްފޫރީ ރަޙިމަހުﷲ ފަދަ ޢާލިމުންގެރައުޔެވެ.

4) 10 ރަބީޢުލްއައްވަލް
މިއީ އިމާމް އަލްވާޤިދީ ރަޙިމަހުﷲ ފަދަ އިމާމުންގެރައުޔެވެ.

5) 12 ރަބީޢުލްއައްވަލް
މިއީ އިމާމް މުޙައްމަދު ބިން އިސްޙާޤު ރަޙިމަހުﷲފަދަ އިމާމުންގެރައުޔެވެ.

 ޚުލާޞާ
ޚުލާޞާއަކީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢާލައިހިވަސައްލަމަ އުފަންވެވަޑައިގެންނެވީ ރަބީޢުލްއައްވަލް މަހެއްގެ ހޯމަ ދުވަހަކުކަމަށް ޢިލްމުވެރިންވަނީ އިއްތިފާޤުވެފައެވެ. އަދި ޖުމްހޫރު(ގިނަ) ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ އެއީ ޢާމުލްފީލްގެ ރަބީޢުލްއައްވަލް މަހުގެ ހޯމަދުވަހެއްކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ރަބީޢުލްއައްވަލުމަހުގެ ކޮން ހޯމަ ދުވަހެއްކަމެއް ކަނޑައެޅިގެން ބުނާކަށް ނޭނގެއެވެ. 12 ވަނަދުވަހަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަމީހުންގެ މެދުގައި މަޝްހޫރުވެފައި އޮންނަދުވަހެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

ސުވާލާއި ޖަވާބު -1

ސުވާލު: ރަމަޟާންމަހުގެ ދުވަހެއްގެ ފަތިސްވުމުގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއްފަހުން، ޙައިޟުވެރިޔާ ޠާހިރުވެއްޖެނަމަ އެދުވަހު ކެއިންބުއިމާއި ރޯދަގެއްލޭ އެންމެހައި ކަންތައްތަކުން ދުރުވެހުރުން އޭނާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާނެތޯއެވެ؟ އަދި އެ ދުވަހު އޭނަގެ ރޯދަ ޞައްޙަވާނެތޯއެވެ؟

ޖަވާބު: އެދުވަހު، ރޯދަގެއްލޭ ކަންތައްތަކުން ދުރުވެހުރުން އޭނަގެ މައްޗަށް ލާޒިމެއްނުވާނެއެވެ. އެހެނީ އެދުވަހު އޭނާ ރޯދައަށް ހުރިކަމުގައިވިއަސް އޭނަގެ ރޯދަ ޞައްޙައެއްނުވާނެއެވެ.ސަބަބަކީ އެދުވަސް ފެށުނުއިރު އޭނާ ހުރީ އުޒުރުވެރިއެއްގެ (ޙައިޟުވެރިއެއްގެ) ގޮތުގައެވެ. އޭނާއަށް އޮތީ އެދުވަހުގެ ރޯދަ، ފަހުން ޤަޟާކުރުން އެކަންޏެވެ.
އެދުވަހުގެ ބާކީއޮތް ވަގުތުގައި ރޯދަ ގެއްލޭ ކަންތައްތަކުން ދުރުވެ ހުންނަން ޖެހޭނީ އުޒުރުވެރިއެއްކަމުގައި ނުވާނަމައެވެ. އެހެން ޢިބާރާތަކުން ދަންނަވަނީނަމަ، އެދުވަހު ރޯދަހިފުން ވާޖިބުވާ މީހެއްކަމުގައި ވާނަމައެވެ. އުޒުރުވެރިއެއްކަމުގައި ނުވާމީހަކު އެދުވަހުގެ ކުރީކޮޅުގައި ރޯދަގެއްލޭފަދަ ކަމެއް ކޮށްފިނަމަ، ރޯދަ ޤަޟާކުރުމުގެ އިތުރަށް، އެދުވަހުގެ ބާކީއޮތް ވަގުތުގައި ރޯދަގެއްލޭ ކަންތައްތަކުން ދުރުވެހުރުންވެސް އޭނަގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާނެއެވެ.

ޖަވާބު ދިނީ: މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

ކޮންމެ ނަފްސެއްވެސް މަރުގެ ރަހަ ދެކޭނެއެވެ.

މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

الحمد لله رب العالمين. والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين. نبينا وحبيبنا وقدوتنا محمد وعلى آله وأصحابه ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين. أما بعد.

ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ އިރު، އަރައި އޮއްސެނީ އިންސާނާއަށް މެސެޖްތަކެއްދެމުންނެވެ. ކޮންމެ އެއްޗަކަށް ވެސް އަޖަލެއް ކަނޑައެޅިފައިވާކަމުގެ މެސެޖެވެ. އެ އަޖަލު ޖެހުމާއެކީ އިންސާނާގެ އިރުވެސް އޮއްސޭނޭ ކަމުގެ މެސެޖެވެ. ނަމަވެސް މި މެސެޖްތަކުން ޢިބްރަތް ލިބިގަންނަނީ ފަހެ ކޮންބައެއްބާވައެވެ!

އާދެ! ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިދުނިޔެއަށް އަޅުގަނޑުމެން ފޮނުއްވެވީ ވަކި މުއްދަތަކަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ހެޔޮޢަމަލުކުރަނީ ކޮންބައެއްތޯ ބެއްލެވުމަށްޓަކައެވެ. الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا " އެއިލާހަކީ މަރާއި ދިރުން ލެއްވެވި އިލާހެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ހެޔޮޢަމަލު ކުރަނީ ކޮންބައެއްތޯ ބެއްލެވުމަށްޓަކައެވެ." އެ މުއްދަތު ހަމަވުމާއެކީ އަޅުގަނޑުމެން މި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢު ކިޔަން ޖެހޭނެއެވެ. އެއީ ކިތަންމެ ޢުމުރުން ހަގު މީހެއް ކަމުގައި ވިއަސްމެއެވެ. إِذَا جَاء أَجَلُهُمْ فَلاَ يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ يَسْتَقْدِمُونَ " އެބައިމީހުންގެ އަޖަލުޖެހޭހިނދު، ފަހެ ހިނދުކޮޅެއްވެސް ލަސްނުކުރެވޭހުއްޓެވެ. އަދި އަވަހެއްވެސް ނުމެކުރެވޭނޭމެއެވެ." ނަމަވެސް މިކަމާ މެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރަނީ ފަހެ ކޮންބައެއްތޯއެވެ؟

މީސްތަކުން މިވަނީ ޣާފިލުކަމުގެ ނިދިން ނިދާފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ކެހިވެރި މަޅީގައިޖެހިފައެވެ. މަރު މަތިން ހަނދާންނައްތާލާފައެވެ. އެހެން ޙަޔާތެއް ވާކަން އެބައިމީހުން ނުދަންނަކަހަލައެވެ. އެބައިމީހުން މިދުނިޔޭގައި ވޭތުކުރާ ކޮންމެ ސިކުންތަކީ އެއާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުވެވޭނޭ ސިކުންތެއްކަން އެބައިމީހުންނަށް ނޭނގޭކަހަލައެވެ. ކިޔަމަންތެރި އަޅުންނަށް ސުވަރުގެ، އަދި ނުކިޔަމަންތެރި އަޅުންނަށް ނަރަކަ ވާކަން އެބައިމީހުން ނުދަންނަކަހަލައެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެން ނިހާޔަތަށް ހިތާމަ ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! މި ދުނިޔޭގެ ޙަޔާތަކީ ދާއިމީ ޙަޔާތެއް ނޫނެވެ. މިއީ އިމްތިޙާން ހޯލެކެވެ. މިއީ ދާއިމީ ޙަޔާތް (އުޚްރަވީ ޙަޔާތް) ބާއްޖަވެރި ކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުމަށް އޮތް ޢަމަލުގެ ގޮވައްޗެވެ. އެހެންވީމާ ދާއިމީ ޙަޔާތް ބާއްޖަވެރިކުރުމަށްޓަކާ މަަސައްކަތްކުރައްވަވާށެވެ. އެޙަޔާތަށްޓަކާ އަޅުގަނޑުމެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވަނީ ކޮން އެއްޗެއްތޯ ބައްލަވާށެވެ. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ " އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ. ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާށެވެ. އަދި މާދަމާއަށްޓަކާ ކޮންމެނަފްސެއްވެސް ތައްޔާރުކޮށްފައިވަނީ ކޮން އެއްޗެއްތޯބަލާށެވެ. އަދި ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުން ކުރާ ޢަމަލުތައް ﷲ މޮޅަށްދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ." މިއަދު (ދުނިޔޭގައި) އޮތީ ޢަމަލެވެ. ޙިސާބެއް ނެތެވެ. މާދަމާ (ޤިޔާމަތްދުވަހު) އޮތީ ޙިސާބެވެ. ޢަމަލެއްނެތެވެ. އެހެންކަމުން ބުއްދިވެރިންނަކީ (މުއުމިނުންނަކީ)، ދާއިމީ ޙަޔާތަށްޓަކާ މިފަނާވަނިވި ދުނިޔޭގައި ގަދައަޅާ މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނެވެ. އިބްނު މަސްޢޫދު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ބަސްފުޅެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. ليس للمؤمن راحة دون لقاء الله " ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތަށް ދިއުން(މަރު) ފިޔަވައި މުއުމިން އަޅާއަށް އަރާމެއްނުވެއެވެ." އަދި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލއިހިވަސައްލަމަގެ ޙަދީޘްފުޅެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. العبد المؤمن يستريح من تعب الدنيا وأذاها إلى رحمة الله " މުއުމިނުއަޅާއަށް، ދުނިޔޭގެ ވަރުބަލިކަމާއި ދަތިއުނދަގުލުން ސަލާމަތްވެ، އަރާމުލިބެނީ ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށް އެނބުރިދިއުމުންނެވެ."

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! މިދުނިޔޭގައި ދަތުރުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ މަގެއް ހުރަސްކުރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުއްވަވާށެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ ޙަދީޘްފުޅެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. ( كن في الدنيا كأنك غريب أو عابر سبيل ) " ދަތުރުވެރިޔެއް ފަދައިން ނުވަތަ މަގެއް ހުރަސްކުރާ މީހެއްފަދައިން ދުނިޔޭގައި އުޅޭށެވެ." ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް މިދުނިޔެ ދޫކޮށް ދާއިމީ ޙަޔާތަށް ދާންޖެހިދާނެކަމަށް ވިސްނަވައި ތައްޔާރުވެލައްވަވައިގެން ހުންނަވާށެވެ. އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުމާގެ ބަސްފުޅެއްގައި ވެއެވެ. إذا أمسيت فلا تنتظر الصباح، وإذا أصبحت فلا تنتظر المساء. " ހަވީރުވެއްޖެއްޔާ (ހެނދުނުވަންދެން ހުންނާނޭކަމަށް އުއްމީދުކޮށް) ހެދުނަށް އިންތިޒާރު ނުކުރާށެވެ. އަދި ހެދުނުވެއްޖެއްޔާ (ހަވީރުވަންދެން ހުންނާނޭކަމަށް އުއްމީދުކޮށް) ހަވީރަށް އިންތިޒާރު ނުކުރާށެވެ." އެހެންކަމުން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ މި ޙަޔާތުގައި ލިބޭ ކުޑަކުޑަ ވަގުތުކޮޅުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފުމަށް އުއްމަތަށް ނަޞީޙަތް ދެއްވަވާފައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. اغتنم خمسا قبل خمس " ފަސްކަމެއް ތިޔަބައިމީހުންނާއި ކުރިމަތިވުމުގެ ކުރިން ފަސްކަމެއްގެ ފައިދާ ހެޔޮގޮތުގައި ލިބިގަންނާށެވެ. " އޭގެ ތެރެއިން އެއް ކަމަކަށް އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅުކުރައްވަވާފައިވަނީ حياتك قبل موتك " މަރުވުމުގެ ކުރިން ޙަޔާތުގެ ފައިދާ ހެޔޮގޮތުގައި ލިބިގަންނާށެވެ."

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! މި ފަނާވަނިވި ދުނިޔޭގެ ކުޑަކުޑަ އުފަލަކަށްޓަކާ، ފަނާވުމެއްނެތް ދާއިމީޙަޔާތް ގެއްލެނި ނުކުރައްވަވާށެވެ. ﷲ ތަޢާލާގެ ވަޙީ ބަސްފުޅެއްގައި ވެއެވެ.فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ " ފަހެ ދުނިޔަވީޙަޔާތް، ތިޔަބައިމީހުން ހެއްލުންތެރިކުރިޔަ ނުދޭހުށިކަމެވެ. އަދި ކެހިވެރީން(ޝައިޠާނުން)، ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އާއިމެދު ހެއްލުންތެރިކުރިޔަ ނުދޭހުށިކަމެވެ." އަދި ޝައިޠާނާއަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަދުއްވެއްކަން ހަނދުމަފުޅު ބަހައްޓަވާށެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ނާކާމިޔާބު އަޅުންތަކެއްކަމުގައި ހެދުމަކީ އެސޮރުގެ މަޤްޞަދެވެ. قَالَ فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي لأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ * ثُمَّ لآتِيَنَّهُم مِّن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَن شَمَآئِلِهِمْ وَلاَ تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ
" އޭނާ (އިބްލީސް) ބުންޏެވެ. އިބައިލާހު އަހަރެން ތެދުމަގުން އެއްކިބާކުރެއްވިފަދައިން ، އެބައިމީހުން (އިންސާނުން) އިބައިލާހުގެ ސީދާވެގެންވާމަގަށް ވާޞިލުވުމަށް ހުރަސް އަޅާހުށީމެވެ. އެއަށްފަހު (ވަސްވާސްދިނުމަށް) އެބައިމީހުންގެ ކުރިމަތިންނާއި ފުރަގަހުންނާއި ކަނާތްފަރާތުންނާއި ވާތްފަރާތުން އަންނަހުށީމެވެ. އަދި އޭގެތެރެއިން ގިނަމީހުންނަކީ ޝުކުރުނުކުރާ އަޅުންތަކެއްކަމުގައި އިބައިލާހަށް ފެންނާނެތެވެ."

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! ގިނަގިނައިން މަރުމަތީން ހަނދުމަކުރައްވަވާށެވެ. އެހެނީ ގިނަގިނައިން މަރުހަދާންކުރުމަކީ މި ދުނިޔޭގެ ކެހިވެރިމަޅިތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ވާ މަގެކެވެ. އަބޫ ސަޢީދުލް ޚުދްރީ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިސްކިތަށް ވަދެވަޑައިގެންނެވިއިރު ދުނިޔަވީ (ބޭކާރު) ވާހަކަތަކެއްގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައިތިބި ބަޔަކު އެކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަތެވެ. އެހިނދު އެކަލޭގެފާނު އެބައިމީހުންނަށް ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ. أما أنكم لو أكثرتم من ذكر هادم اللذات لشغلكم عما أرى فأكثروا ذكر هادم اللذات. " ދުނިޔޭގެ ލައްޒަތު ކަނޑުވާލާ (މަރު) މަތިން ހަނދާންކުރުން ތިޔަބައިމީހުން ގިނަކުރާނަމަ، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް މި ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ކަންތަކުން ތިޔަބައިމީހުން ދުރުކޮށް، އެހެންކަމެއްގައި ތިޔަބައިމީހުން މަޝްޣޫލުކުރުވީހެވެ. ފަހެ ދުނިޔޭގެ ލައްޒަތާއި މަލައްޒާތު ކަނޑުވާލާ (މަރު) މަތިން ގިނަގިނައިން ހަނދާންކުރާށެވެ."

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! މަރަކީ އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކާވެސް ބައްދަލުކުރާނޭ އެއްޗެކެވެ. كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ " ކޮންމެ ނަފްސެއްވެސް މަރުގެ ރަހަ ދެކޭނެއެވެ." މިއަދު ޖަނާޒާ އުފުލަންތިބަ މީހުންގެ ޖަނާޒާ މާދަން އުފުލޭނެއެވެ. މިއަދު މައްޔިތާ ވަޅުލުމަށްފަހު އެނބުރި ގެއަށް އައިމީހުން މާދަމާ ވަޅުލެވޭނެއެވެ. އަދި ތިމަންނައަށްވީ އެންމެ ވިހިއަހަރޭ ނުވަތަ ތިރީސްއަހަރޭ ބުނެ އުޒުރެއް ނުދެއްކޭނެއެވެ. އެމީހެއްގެ އަޖަލު ހަމަވުމާއެކީ އޭނާގެ ފުރާނަ ގެންދެވޭނެއެވެ. ކިތަންމެވަރަކަށް ފިލަން މަސައްކަތް ކުރިކަމުގައިވިޔަސްމެއެވެ. قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ " ކަލޭގެފާނުވިދާޅުވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަމަކުން ފިލަން ތިޔަބައިމީހުން މަސައްކަތްކުރާ މަރު، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެމީހަކާއިވެސް ބައްދަލުކުރާނެތެވެ." ކިތަންމެވަރަކަށް ގާޑުންނާއި ދޮރުފާރަވެރިން ބޭތިއްބި ކަމުގައި ވިޔަސް ސަލާމަތް ނުވެވޭނެއެވެ. أَيْنَمَا تَكُونُواْ يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِي بُرُوجٍ مُّشَيَّدَةٍ " ކޮންމެތަނެއްގައި ތިބި ކަމުގައިވިއަސް ތިޔަބައިމީހުންނާއި މަރު ބައްދަލުކުރާނެއެވެ. އެއީ އުސް ވަރުގަދަ ކިއްލާތަކެއްގައި ތިޔަބައިމީހުން ތިބި ކަމުގައިވީނަމަވެސް މެއެވެ."

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! އެއްވެސް މަޚްލޫޤަކަށް މަރުން މިންޖުނުވެވޭނެއެވެ. އެއީ ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ކިތަންމެ މާތް މަޚްލޫޤެއްކަމުގައި ވީނަމަވެސްމެއެވެ. އެއްވެސް މަޚުލޫގަކަށް މިންޖުވެވޭނޭނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް މިންޖުވެވުނީހެވެ. އެކަލޭގެފާނަށްވެސް މަރާއި ބައްދަލުކުރައްވަވައި މި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢުކިޔުއްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވީއެވެ. މަރުގެ ސަކަރާތާއި ކުރިމަތިލައްވަވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވީއެވެ. މަރަށް ޙާޟިރުވެވަޑައިގެންނެވި ވަގުތު އެކަލޭގެފާނުގެ ޠާހިރު ހަށިކޮޅުގައި ފެންލައްވަވަމުން އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވެވިއެވެ. لا إله إلا الله إن للموت لسكرات " ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤު ގޮތުގައި އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއްނުވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މަރަކީ ވޭންދެނިވި އެއްޗެކެވެ. " މީއީ ﷲ ގެ ޙަބީބް މަރަށް ޙާޟިރުވެވަޑައިގެންނެވި އިރު އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވެވި ބަސްފުޅެވެ. އެބޭކަލެއްގެ ހުރިހާ ފާފަތަކެއް ﷲ ތަޢާލާ ފުއްސަވައި ދެއްވަވާފައިވާ ކަލޭގެފާނު ކުރިމަތިލައްވަވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވި ކަންތަކެވެ. އެހެންވިމާ އަޅުގަނޑުމެންފަދަ، ﷲ ޙަރާމްކުރައްވަވާފައިވާ ކަމެއް އޮތްނަމަ އެކަމެއް ކުރަމުންދާ، ނިކަމެތިއަޅުންގެ ޙާލަކީ ފަހެ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! މަރަކީ ވޭންދެނިވި އެއްޗެކެވެ. މުއުމިންއަޅާގެ ފުރާނަ އޭނާގެ ޖިސްމާ ވަކިވެގެންދާ ދިއުމުގެ ފަސޭހަކަމާ އެކުވެސް އޭނާ މަރުގެ ސަކަރާތާއި ވޭން ތަޙައްމަލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. މިކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އަވަހާރަވެވަޑައިގެންނެވި ވަގުތު "މަރަކީ ވޭންދެނިވި އެއްޗެކެވެ" މިހެން ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވުމުން ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގިގެންދެއެވެ. ދެން އެހެންވީމާ ނުކިޔަމަންތެރި އަޅުން ކުރިމަތިލާން ޖޭހޭނޭ ވޭނާ މެދު ފިކުރުކުރައްވަވާށެވެ.

އާދެ! މުއުމިނު އަޅާގެ ފުރާނަ އޭނާގެ ޖިސްމާ ވަކިވެގެންދާނޭގޮތް ބަޔާންކޮށް ދެއްވަވައި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްފުޅު ކުރައްވަވާފައިވެއެވެ.( إِنَّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ ، إِذَا كَانَ فِي انْقِطَاعٍ مِنَ الدُّنْيَا ، وَإِقْبَالٍ مِنَ الاخِرَةِ ، نَزَلَ إِلَيْهِ مَلائِكَةٌ مِنَ السَّمَاءِ ، بِيضُ الْوُجُوهِ كَأَنَّ وُجُوهَهُمُ الشَّمْسُ ، مَعَهُمْ كَفَنٌ مِنْ أَكْفَانِ الْجَنَّةِ ، وَحَنُوطٌ مِنْ حَنُوطِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَجْلِسُوا مِنْهُ مَدَّ الْبَصَرِ ، ثُمَّ يَجِيءُ مَلَكُ الْمَوْتِ عَلَيْهِ السَّلام حَتَّى يَجْلِسَ عِنْدَ رَأْسِهِ ، فَيَقُولُ : أَيَّتُهَا النَّفْسُ الطَّيِّبَةُ ، اخْرُجِي إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ ، قَالَ : فَتَخْرُجُ تَسِيلُ كَمَا تَسِيلُ الْقَطْرَةُ مِنْ فِي السِّقَاءِ) " ހަމަކަށަވަރުން މުއުމިނުއަޅާ މި ދުނިޔެ ދޫކޮށް އުޚްރަވީ ޙަޔާތަށް ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ވަގުތު ޖެހުމުން، އެބޭކަލުންގެ މޫނު އިރުފަދައިން އަލިވެގެންވާ މަލާއިކަތް ބޭކަލުންތަކެއް،ސުވަރުގޭގެކަފުނާއި ހުވަދު ހިއްޕަވައިގެން އުޑުން ފައިބައިވަޑައިގެން އެ އިންސާނާގެ ކައިރީ އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ލޮލުގެ ކޮޅަށް ކިރިޔާ ފެންނަ ހިސާބަށް އެބޭކަލުންގެ ސަފުދެމިގެންދާނެއެވެ. އެއަށްފަހު މަލަކުލްމައުތު ޢަލައިހިއްސަލާމް ވަޑައިގެން އޭނާގެ ބޮލުގެ ކައިރީ އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އަދި ވިދާޅުވާނެއެވެ. އޭ ރަނގަޅު ( ހެޔޮލަފާ ) ފުރާނައާއެވެ. ﷲ ގެ މަޣުފިރަތާއި ރުހިވޮޑިގަތުމަށް ނިކުމެގެން އަންނާށެވެ. ދެން އެހިނދު އޭނާގެ ފުރާނަ، އެއްޗަކުން ފެން އޮހޮރިގެން އަންނަފަދައިން، އޭނާގެ ނަފްސާއި ވަކިވެގެންދާނެއެވެ." އަދި ނުކިޔަމަންތެރި އަޅާގެ ފުރާނަ އޭނާގެ ޖިސްމާ ވަކިވެގެންދާނޭގޮތް ބަޔާންކޮށް ދެއްވަވައި އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވެވިއެވެ.( وَإِنَّ الْعَبْدَ الْكَافِرَ ، إِذَا كَانَ فِي انْقِطَاعٍ مِنَ الدُّنْيَا ، وَإِقْبَالٍ مِنَ الاخِرَةِ ، نَزَلَ إِلَيْهِ مِنَ السَّمَاءِ مَلائِكَةٌ سُودُ الْوُجُوهِ ، مَعَهُمُ الْمُسُوحُ ، فَيَجْلِسُونَ مِنْهُ مَدَّ الْبَصَرِ ، ثُمَّ يَجِيءُ مَلَكُ الْمَوْتِ ، حَتَّى يَجْلِسَ عِنْدَ رَأْسِهِ ، فَيَقُولُ : أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ اخْرُجِي إِلَى سَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَغَضَبٍ ، قَالَ : فَتُفَرَّقُ فِي جَسَدِهِ ، فَيَنْتَزِعُهَا كَمَا يُنْتَزَعُ السَّفُّودُ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ ) " އަދި ހަމަކަށަވަރުން (ނުކިޔަމަންތެރި) ކާފިރުއަޅާ މި ދުނިޔެ ދޫކޮށް އުޚްރަވީ ޙަޔާތަަށް ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ވަގުތު ޖެހުމުން، އެބޭކަލުންގެ މޫނުތައް އަނދިރިވެގެންވާ މަލާއިކަތްބޭކަލުންތަކެއް، ނަރަކައިގެ ކަފުން ހިއްޕަވައިގެން އުޑުން ފައިބައިވަޑައިގެން އެ އިންސާނާގެ ކައިރީ އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ލޮލުގެ ކޮޅަށް ކިރިޔާ ފެންނަ ހިސާބަށް އެބޭކަލުންގެ ސަފުދެމިގެންދާނެއެވެ. އެއަށްފަހު މަލަކުލްމައުތު ޢަލައިހިއްސަލާމް ވަޑައިގެން އޭނާގެ ބޮލުގެ ކައިރީ އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އަދި ވިދާޅުވާނެއެވެ. އޭ ނުބައި ( ކާފިރު) ފުރާނައާއެވެ. ﷲ ގެ ޢަޒާބާއި ކޯފާއަށް ނިކުމެގެން އަންނާށެވެ. އެ ހިނދު އޭނާގެ ޖިސްމުގެ އެކިތަންތަނަށް އެ ފުރާނަ ފެތުރިގަންނާނެއެވެ. ދެން ތެތްކަފަގަނޑެއްގެތެރެއިން ކަށިއުލެއް ދަމާ ނެރޭ ފަދައިން އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން (ގަދަކަމުން) އޭނާގެ ފުރާނަ ދަމާ ނެރެވޭ ހުއްޓެވެ. "

ﷲ ތަޢާލާ ، އަޅުގަނޑުމެންނީ މަރު މަތިން ގިނަގިނައިން ހަނދުމަކުރާ މުއުމިނު އަޅުންތަކެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އަދި ފުރާނަ ފަސޭހަކަމާއެކު ހަށިގަނޑުން ވަކިވެގެންދާ ޞާލިޙު އަޅުންތަކެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އާމީން...
و صلى الله وسلم على نبينا وحبيبنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين. و الحمد لله رب العالمين.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ

ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ދެއްވި އެއްޗެއްވިއްޔާ އޭގައި ހިފާށެވެ

މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

الحمد لله رب العالمين. والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين. نبينا وحبيبنا وقدوتنا محمد وعلى آله وأصحابه ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين. أما بعد.
ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އިންސާނުން ޚަލްޤުކުރައްވަވާފައިވަނީ އެއިލާހަށް އަޅުކަންކުރުމަށްޓަކައެވެ. وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ " އަދި ތިމަންއިލާހަށް އަޅުކަންކުރުމަށް މެނުވީ، ތިމަންއިލާހު އިންސީންނާއި ޖިންނީން ނަހައްދަވަމެވެ." އެހެންކަމުން އަޅުކަންކުރާނޭ ގޮތް ބަޔާންކޮށްދެއްވެވުމަށްޓަކައި ހުރިހާ އުންމަތަކަށްވެސް، އެއިލާހުވަނީ ރަސޫލުބޭކަލުން ފޮނުއްވަވާފައެވެ. وَإِن مِّنْ أُمَّةٍ إِلَّا خلَا فِيهَا نَذِيرٌ " އަދި އެ އުންމަތަކަށް އިންޒާރުކުރައްވަވާނޭ ބޭކަލަކު އިސްވެގޮސްފައިނުވާ އެއްވެސް އުންމަތެއްނުވެއެވެ." މިގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އުންމަތައް އެއިލާހު ފޮނުއްވެވީ އެއިލާހުގެ ލޮބުވެތި ޙަބީބް، ނަބީކަމާއި ރަސޫލުކަން ޚަތިމުކުރެއްވެވި މާތް ނަބިއްޔާ، މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމައެވެ.

އާދެ! ﷲ ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވެވީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެއިލާހުގެ ދީން ބަޔާން ކޮށް ދެއްވެވުމަށްޓަކައެވެ. އެއިލާހުގެ ފޮތް އުގަންނަވައި ދެއްވެވުމަށްޓަކައެވެ. ޖާހާލަތުގެ އަނދިރިކަމުން އީމާންކަމުގެ އަލިކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ނެރުއްވެވުމަށްޓަކައެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ތަބާވުމަށް އެއިލާހު ވަނީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަމުރުކުރައްވަވާފައެވެ. وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا " އަދި ރަސޫލާ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދެއްވިކަމެއްވިއްޔާ، އެކަމެއްގައި ހިފާށެވެ. އަދި ނަހީ ކުރެއްވެވި ކަމެއްވިއްޔާ އެކަމަކުން ދުރުވެގަންނާށެވެ." އެހެނީ އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބަޔާންކޮށް ދެއްވަވަނީ އެއިލާހުގެ ވަޙީއެވެ. وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى" އަދި އެކަލޭގެފާނު ހަވާ ނަފްސަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ވިދާޅެއްނުވެއެވެ. (އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު) އެއީ ބާވައިލެއްވެވޭ ވަޙީކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ."

އާދެ! އަޅުގަނޑުމެން ކާމިޔާބު ބޭނުންވާ ކަމުގައި ވަނީނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތީ އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވުމެވެ. އެހެނީ އެކަލޭގެފާނު މަގުދައްކަވަނީ ސުވަރުގެއަށެވެ. وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ " އަދި ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނު މަގުދައްކަވަނީ ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގަށެވެ." އަބޫ ހުރައިރާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވެވިއެވެ. كُلُّ أُمَّتِيْ يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَنْ أَبَى. "އިންކާރުކޮށްފި މީހެއް މެނުވީ، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އުއްމަތުގެ ހުރިހާ އެންމެން ސުވަރުގެ ވަންނާނެތެވެ." އެހިނދު ޞަޙާބީން ސުވާލު ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲގެ ރަސޫލާ އެވެ. ސުވަރުގެވަންނަން އިންކާރުކުރާނީ ކާކުތޯއެވެ؟ ޖަވާބުގައި އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވެވިއެވެ. مَنْ أَطَاعَنِيْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ عَصَانِيْ فَقَدْ أَبَى " ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ތަބާވެއްޖެމީހާ ސުވަރުގެ ވަންނާނެތެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އުރެދިއްޖެމީހާ ސުވަރުގެ ވަންނަން އިންކާރުކޮށްފިއެވެ."

ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަމީހުން ވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ގެނެސްދެއްވި ސާފުސީދާމަގު ދޫކޮށްލާފައެވެ. އެބައިމީހުން އެކަލޭގެފާނަށް އީމާން ނުވާ ކަހަލައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުފުތަކަށް އެބައިމީހުން ދެމުންގެންދަނީ ބީރުކަންފަތްތަކެކެވެ. އަދި އެއަށް ތަބާނުވުމަށްޓަކައި އެބައިމީހުން ދައްކަނީ ބަހަނާތަކެކެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އެބައިމީހުންނަށް ހިދާޔަތުދައްކަވާށިއެވެ.

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! އެކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި ޚިލާފުވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ވެނުލައްވަވާށެވެ. ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް އެބައިމީހުންނަށް އޮތީ ނިކަމެތި ކަމެވެ. فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَن تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " ފަހެ އެކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި ޚިލާފުވާމީހުންނަށް، (ދުނިޔޭގައި) މުޞީބާތެއް ނުވަތަ (އާޚިރަތުގައި) ވޭންދެނިވި އަޒާބު ކުރިމަތިވެދާނޭކަމަށް އެބައިމީހުން ބިރުވެތިވާ ހުށިކަމެވެ."

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވަނީ ﷲ ގެ ރުހިވޮޑިގަތުމެވެ. އެ އިލާހުގެ ފުއްސެވުމެވެ. އެހެންކަމަށްވަނީނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތީ އެކަލޭގެފާނު ގެނެސްދެއްވި ގޮތުގައި ހިފުމެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވުމެވެ. قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ " ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް ލޯބިކުރާކަމަށް ވަނީނަމަ ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ތަބާވާށެވެ. އޭރުން ﷲ ތަޢާލާ ތިޔަބައިމީހުންދެކެ ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވާނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ފާފަތަށް ފުއްސަވައި ދެއްވާނެތެވެ. ﷲ އީ ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙީމްވަންތަ އިލާހެވެ." އެހެނީ އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވުމަކީ ﷲ އަށް ތަބާވުމެވެ. مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللّهَ " ރަސޫލާ އަށް ތަބާވެއްޖެމީހާ، ފަހެ ﷲ އަށް ތަބާވެއްޖެއެވެ." އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަލަފުންވަނީ އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވުމުގައި ލާމަޘީލު ނަމޫނާތަކެއް ދައްކަވާފައެވެ. އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުމާ އަށް ބައްލަވާށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހަށް ބައްލަވާށެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ކަމަކަށް އަމުރުކުރައްވަވައިފިނަމަ، އެބޭކަލުންގެ ބަހަކަށް ވަނީ سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا " އަޑުއަހައި ކިޔަމަން ވެއްޖައީމެވެ." އެބޭކަލުން ހުރިހާ ކަމެއްގައިވެސް ނަމޫނާ އަކަށް ބައްލަވަނީ އެކަލޭގެފާނަށެވެ. لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا "ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ގެ ރަސޫލާގެ ކިބައިގައި، ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދުމަކޮށް ﷲގެ ދަރުމައާއި އާޚިރަތްދުވަހުގެ ކާމިޔާބަށް އެދޭމީހަކަށްޓަކައި ރިވެތިވެގެންވާ ނަމޫނާއެއްވެއެވެ." ޢަބްދުﷲ ބިން ސަރްޖިސް ރަޙިމަހުﷲ ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ. ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ޙަޖަރުލްއަސްވަދަށް ބޮސްދެއްވެވުމަށްފަހު އެއާ މުޚާޠަބުކުރައްވަވާ ދެންނެވިއެވެ. ތިބާ އަކީ ގެއްލުމެއްވެސް އަދި ފައިދާއެއްވެސް ދެވޭނޭ އެއްޗެއް ނޫންކަން ތިމަން ކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވައެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލަހި ވަސައްލަމަ ބޮސްދެއްވެވިތަން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައި ނުގަންނަވާ ނަމަ، ތިމަން ކަލޭގެފާނު ތިބާ އަކަށް ބޮސް ނުދެއްވެވީމުހެވެ. الله أكبر. މިއީ ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންގެ ސިފައެވެ. މިއީ މުމިނުންގެ ސިފައެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނީ އެފަދަ ބައެއްކަމުގައި ލައްވަވާށިއެވެ. އާމީން...
و صلى الله وسلم على نبينا و حبيبنا محمد و على آله و صحبه أجمعين. و الحمد لله رب العالمين

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ